Gözlerde herhangi bir sebepten dolayı ortaya çıkan her türlü kayma, şaşılık olarak adlandırılır. Görme sorunu açısından bazen sebep, bazen de sonuçtur.
Â
Bebeklerde bazen değişik bir durum daha mevcuttur: Yalancı Şaşılık! Aslında kayma mevcut değilken, sanki varmış gibi algılanmasıdır. Burun kökü gelişimi daha tamamlanmadığı için görülen bir durumdur ve sık görülür.
Â
Şaşılık bazen hayati bir sorunun habercisi de olabilmektedir: Bunlardan en sık görüleni Retinoblastom denilen bir çeşit göziçi kanseridir. Bir diğer durum ise beyin tümörü sebebiyle göz kaslarının düzgün çalışamaması sebebiyle kayma ortaya çıkmasıdır.
Â
Görüldüğü gibi şaşılık, sadece kozmetik ve görsel bir sorun değil, bazen çok daha önemli ve hayatı riske atan hastalıkların uyarıcısı olmaktadır.
Â
Şaşılık, doğuştan da olsa sonradan da ortaya çıksa halk arasında bilinen görüşün aksine zaman geçmesiyle kendiliğinden iyileşen bir hastalık değildir. Şüpheli bir durumda bile en kısa zamanda bir göz doktoruna başvurulmalı ve ön muayenesi yaptırılmalıdır çünkü kısa süren bir muayene bazen sadece hastanın gözünü değil, hayatını da kurtaracaktır.
Â
Şaşılık şikayeti ile başvuran hastanın öncelikle gözlük muayenesi yapılır. Hastaların önemli bir kısmı gözlükten fayda görmektedir. Bir grup hastanın şaşılığı sadece bu şekilde düzelebilmekte iken diğer grup hastada cerrahi de gerekli olmaktadır. Tedavi yöntemleri bunlarla sınırlı değildir. Bu kısa yazıya sığdırılamayacak kadar çok sayıda teşhis ve tedavi yöntemleri vardır.
Kaç çeşit Şaşılık vardır ?
Bir kaç çeşit sınıflama mevcut olmasına karşın, burada en sık rastlanılanlardan kısaca bahsedilecektir.
- Küçük Yaşta Kaymalar :
Nedenleri :
- Zor DoÄŸum, - Zor hamilelik dönemi veya Hamilelikte geçirilen ağır hastalıklar - Annenin hamilelik sırasında bazı ilaçları kullanması - Anne - baba’ nın Akraba olması ( Kan Bağı çoook uzaktan bile olsa !! ) - Küçük yaÅŸta geçirilen ağır ve ateÅŸli hastalıklar - Küçük yaÅŸta geçirilen havaleler - Åžiddetli Düşme - Görme bozukluÄŸu olanlar - Ailede gözü kayan veya göz bozukluÄŸu olanlar
Çeşitleri :
- Tek Gözde devamlı Kayma : En sık rastlanan türdür. Genelde içe kayma şeklindedir ve kaymaya sıklıkla Hipermetropi / Hipermetropik Astigmatizma eşlik eder. Bazen de dışa kayma şeklindedir ve buna genellikle Miyopi / Miyopik astigmatizma eşlik eder.
- İki Gözde Kayma: Bu çeşit kaymalarda anne-baba daha üzgündürler; halbuki iki gözün kayması daha kolay tedavi edilir.
- İki Gözde Arada Kayma - Tek Gözde Arada Kayma
Bu son iki tür genelde daha kolay tedavi edilirler.
Tedavi : Nedene yöneliktir; ama burada en sık rastladığımız Tek Gözde Devamlı Kayma’ nın tedavisi üzerinde duracağız.
- En önemlisi çocuğun Göz Doktoruna erken götürülmesidir: çünkü 1 yaşında 2 ayda düzeltilebilecek kayma, 4 yaşında 2 senede, 7 yaşında 3 senede, 10 yaşında 4 senede belki düzelebilir !!!
- Önce varsa görme kusuru düzeltilmeli ve gerekli gözlükler verilmelidir.
- Sonra gerekirse kapama yapılmalıdır.
- Eğer kapama yapılamazsa, göz bebeğini büyütücü ilaçlarla kapama etkisi sağlanmalıdır.
- Gerekirse özel aletlerle pleoptik tedavi uygulanmalıdır.
- Yeterli olmayan durumlarda cerrahi müdahale yapılmalıdır:
İleri Yaşlarda Göz Kaymaları:
Genelde trafik kazası, darbe gibi travmalardan sonra veya Diabet, Beyin veya Göz tümörleri gibi nedenlerden oluşurlar:
Tedavileri nedene yöneliktir
Yalancı Şaşılık
ÇocuÄŸundaki kaymaları, ‘Yalancı ÅŸaşılık’ olarak kabul eden birçok aile doktora baÅŸvurmuyor. Ancak uzmanlar kayma sorunlarının doktor tarafından incelenmesi gerektiÄŸine dikkat çekiyor. Çünkü, kayan göz tembelleÅŸiyor. Tedaviye geç kalındığında ise göz tembelliÄŸi düzelmiyor
Åžaşılık, doÄŸuÅŸtan ya da sonradan ortaya çıkabiliyor. Uzmanlar, aileleri ‘ÇocuÄŸunuzun gözünde kayma varsa beklemeden göz hastalıkları uzmanına baÅŸvurun’ diye uyarıyor. Çünkü kayan göz tembelleÅŸiyor. Göz tembelliÄŸi tedavisi ise 6-7 yaşına kadar yapılabiliyor. Geç kalındığında kayma düzeltiliyor ancak göz tembelliÄŸi düzelmiyor. Dünya Göz Hastanesi’nden Doç. Dr. Kemal Dikici, ÅŸaşılık hakkında şöyle bilgi veriyor: ‘Çocukluk döneminde görülen göz kaymaları, doÄŸumdan itibaren ortaya çıkan kaymalar ve ileriki yaÅŸlarda ortaya çıkan kaymalar olarak iki ana grup altında ele alınıyor. Özelikle doÄŸumdan sonraki ilk birkaç ay içinde ortaya çıkan kaymalar genellikle her iki gözde içe kayma ÅŸeklinde ortaya çıkan ve ailenin de fark ettiÄŸi belirgin kaymalardır. Bu tür kaymanın bebeklerde burun kökü geniÅŸ olduÄŸu için görülen ‘Yalancı ÅŸaşılık’ diye tarif ettiÄŸimiz tablodan ayırt edilmesi büyük önem taşıyor. ‘
Ä°hmal etmeyin
Özellikle çocuk hekimlerinin ÅŸaşılık konusunda titiz davranması gerektiÄŸini kaydeden Dikici, ”Bebek büyüsün kendiliÄŸinden düzelir’ diye yapılan ertelemeler ileride belki de düzeltilmesi mümkün olmayacak göz tembelliÄŸi gibi ciddi sorunların ortaya çıkmasına neden olabilir’ diyor. Gözde bir kırma kusuru varsa okul çağına gelmeden mücadele edilmesi gerektiÄŸini vurgulayan Kemal Dikici, şöyle konuÅŸuyor: ‘Kaymanın düzeltimesi için aileye çok fazla görev düşüyor. Gözlük düzgün olarak taktırılmalı. Klasik yöntem olarak saÄŸlam gözün kapatılması az gören gözün çalıştırılmasıyla uygulanan tedavi var. Gözün kapatılma süresini göz tembeliÄŸinin derinliÄŸi belirliyor.’
Doç. Dr. Kemal Dikici, göz kusuru tespit edilen bebeklere üç-dört aydan itibaren takabileceÄŸi gözlükler verdiklerini belirterek gözlük seçimi hakkında şöyle konuÅŸuyor: ‘Bu gözlüklerin seçiminde uygun çerçeve ya da camların seçimi oldukça önemli. Bunlardan herhangi birisindeki rahatsızlık özellikle çerçevenin uygun olmaması, bebeÄŸin camların ortasından bakmaması bebeÄŸin huysuzlanmasına ve sonuç olarak ailenin bu gözlüğü taktırmadaki baÅŸarısızlığı ile sonlanacaktır.’ Bazı hastalarda sadece gözlük vermekle tedavinin bitmediÄŸine dikkat çeken Dikici, ameliyat hakkında bilgi veriyor: ‘Belirli periyodlarda takip edilen bebekteki kayma miktarı verilen camlarla tam olarak bazen düzelmemektedir. Böyle bir durumda bebeÄŸin büyümesini beklemeden en kısa süre içinde göz eksenlerini paralel duruma getirmek için ameliyat planlanmalı. Genelde bir yaşından önce ameliyat yapıyoruz. Tabii ki herhangi bir kırma kusuru tespit etmediÄŸimiz durumlarda ise özellikle ameliyatı planlamadan önce bu kaymayı izah edecek herhangi baÅŸka bir sebep olup olmadığı oldukça önemli. Burada göz muayenesi çok dikkatle yapılmalı.’
Ani kaymalara dikkat!
Ailenin birden fark ettiÄŸi aniden ortaya çıkan ÅŸaşılığın tümörü iÅŸaret edebileciÄŸini belirten Kemal Dikici, ‘Böyle bir tablonun altında basit bir kayma olgusu olabileceÄŸi gibi çocukluk çağının kafa içi tümörlerini nadir de olsa gözardı etmemeliyiz.
Böyle bir şüpheyi ortadan kaldırmak için özellikle çocukta göz dibi muayenesi dikkatli bir ÅŸekilde yapılmalı. Görme sinirinin rengi, ÅŸekli ve yapısında herhangi bir anormal görüntü varsa bu tabloyu izah etmek için gerek nörolojik muayenenin yanı sıra radyolojik tetkiklerden özellikle MR (manyetik resonans) ve bilgisayarlı beyin tomografisi (BBT) istenmeli.’
Bu ÅŸikayetlere dÄ°kkat!
Aşağıdaki şikayetlerin görüldüğü çocuk ve bebeklerin göz hastalıkları uzmanı tarafından muayene edilmesi gerekir
Baş ve göz ağrısı
Bulantı ve baş dönmeleri
Çift görme şikayeti varsa
Bir şeye bakmak istediğinde başını çeviriyor ve eğik tutuyorsa
Başı sık olarak bir yana doğru eğik duruyorsa veya bir omuz yukarı kalkık duruyorsa
Yürürken çok sık takılıp düşüyorsa
Gözün birini sık sık kapatıyorsa
Çok sık göz kırpması varsa
Adım adım tedavİ
Bebekte yapılacak damlalı göz muayenesi her hangi bir kırma kusurunun olup olmadığı yönünde önemli bir bilgi veriyor.
Kırma kusurunun olup olmaması gözde tedavi yaklaşımını değiştiriyor
Özel testlerle kayma nedeni belirleniyor
Nedene bağlı tedavi yapılıyor
Tümör ise tümörün tedavisi sağlanıyor
Gözlükle düzeleceğine inanılıyorsa hemen gözlük veriliyor
Göz kusuruna bağlı olanlar gözlüğü takınca şaşılık düzeliyor. Bir de göz kusuru yok ama kaymanın görüldüğü durum var. Kesin tedavisi ameliyat.
Tümör tespit edildiÄŸinde…
Doç. Dr. Kemal Dikici, tümör tespit edildiÄŸinde tedavide izlenen yolu anlattı: ‘Bu durumda beyin cerrahisinin devreye girmesi kaçınılmazdır. Åžaşılık ameliyatından önce hayati tehdit eden diÄŸer tablonun düzeltilmesi gereklidir.
Ailenin tabii ki her kayması olan bebek veya çocukta aklına hemen tümörü getirmesi doÄŸru deÄŸildir. Ama en azından ailenin ilgili olması zamanında tespit edilen tabloların daha kolay ve erken zamanda tedavi edilmesini kolaylaÅŸtırır.’
Kayma nedenleri
Miyop
Yüksek derecede hipermetrop
Doğuma ait felç
Tümör
Kaza
DoÄŸuÅŸtan katarakt