dalak

dalak
Karın boşluğu içinde ve kan dolaşımının yolu üzerinde bulunan, yoğun miktarda lenfoit ve retiküler (ağsı) doku içeren organ.
- Anatomi
Dalak yassı ve oval biçimli, yaklaşık 12 cm uzunluğunda bir organdır; ağırlığı normal insanlar arasında bile büyük farklılıklar göstermesine karşın yaklaşık 200 gr kadardır. Karın boşluğunun üst kısmında, diyaframın altında, sol böğür bölgesinde yer alan bu organ, bulunduğu bölgeye çok çeşitli bağlar ve kan damarları aracılığıyla tutunmuştur. Dalak atardamarından aldığı kanı dalak toplardamarı aracılığıyla kapı toplardamarına boşaltır. Dalak yaklaşık 2 mm kalınlığında fibroelastik bağ dokusundan yapılı sağlam bir kılıfla sarılıdır. Bu kılıf organın içine birçok uzantılar gönderir. Bu uzantılar sayesinde dalak içinde birbiriyle bağlantılı birçok odacık oluşur ve bu yapısıyla dalak bir süngeri andırır. Atardamarlar iç zarları izleyerek ilerlerken çapları da giderek küçülür. Bu bağ dokusu zarları ile çevrilmiş odacıkların içinde yer alan asıl dalak dokusunda çıplak gözle de görülebilen iki ana yapı dikkat çeker: Beyaz pulpa (öz) ve kırmızı pulpa. Beyaz pulpa 1-2 mm çapında, grimsi renkte küçük nodüler yapılardan (Malpighi cisimcikleri) oluşmuştur. Bu nodüler yapılar çok küçük çaplı atardamarların (arteriyoller) çevresindeki lenf dokusu yoğunlaşmalarıdır. Organın büyük bölümünü oluşturan kırmızı pulpa ise içi kanla dolu, ince duvarlı geniş damarlanma alanlarından oluşmuştur (dalak sinüzoitleri). Dalak atardamarlarının organ içinde ilerlediğinde oluşan arteriyoller bu alanlara (sinüzoitler) açılır. Sinüzoitlerin aralarında, çevresi yoğun ağsı bağ dokusu lifleri ile sarılı makrofajlar bulunur (makrofaj: dokuların içinde bulunan ve bu bölgenin yabancı ve zararlı etkenlere karşı korunmasını ve artıkların uzaklaştırılmasını sağlayan akyuvar kökenli hücreler). Sinüzoitlerin dışında yer alan bu hücreler Billroth kordonu adı verilen yapıyı oluşturur. Sinüzoitlerin duvarlarında penceremsi yapıların bulunması sayesinde kan, sinüzoitlerden kordonlara geçebilmekte ve burada bulunan makrofajlar fagositoz (yutucu) işlevlerini yerine getirerek, kanın içinde bulunan olası mikroorganizma, hücre artıkları vb maddeleri kandan uzaklaştırabilmektedirler. Sinüzoitlerde toplardamarların ilk dallanmaları oluşmakta ve bunların da birbiriyle birleşmesi sonucu dalak toplardamarı oluşmaktadır.
-Fizyoloji
Dalak çok önemli işlevleri yerine getirmekle birlikte normal bir yaşamın sürdürülmesi için vazgeçilmez bir organ değildir. (Dalağın işlevleri bu organın yokluğunda lenf bezleri, kemik iliği ve karaciğerin Kuppfer hücreleri tarafından da yerine getirilebilmektedir.) Dalak büyük miktarda kanı gerekli hallerde yemden dolaşıma vermek üzere depolayabilme özelliğine sahiptir. Dalak içinde lenfosit yapımı gerçekleşmekte, ayrıca embriyonel ve dölütsel yaşam sırasında bu organ alyuvar ve granülosit yapımını sağlamaktadır. Dalak, hasar görmüş ya da yaşam süresi dolmuş yaşlı hücrelerin (bunlar arasından da özellikle alyuvarların) dolaşımdan uzaklaştırılmasından da sorumludur. İçerdiği histiyosit(*) miktarının fazlalığı yüzünden dalak fagositoz olaylarının en yoğun olarak görüldüğü ve kanın arındırıldığı yerlerden biridir. Bu fagositoz işlemleri sayesinde kanda bulunan hücre artıkları ve parçalanma ürünleri, lipit yapısında çeşitli maddeler, mikroorganizmalar, asalaklar vb maddeler kandan uzaklaştırılmaktadır. Dalak ayrıca beyaz pulpada bulunan lenf dokusu sayesinde bağışıklık olaylarına da önemli katkıda bulunmaktadır. Kanın çeşitli hastalıklarına bağlı olarak kemik iliğinin kan yapımı işlevini yerine getiremediği durumlarda bu organ kan yapımı işlevini de üstlenebilmektedir.

Bu yazı daha önce 321 defa okunmuştur

Bu makale için etiketler:

dalak küçülmesi,bogur agrisi,sol böğür ağrısı,dalak çevresi su,dalakta urun zararı,kanın dalakta çabuk temizlenmesi nedendir,kemik iliğinin işlevi yerine getirememesi,sex dalak oyunlar,sol bogur,adet DALAK HALİNDE KANAMA Etiketler: , , , , , , ,
Tarih 17 Ağustos 2009 – 01:31

Kategori Genel Sağlık

Post a Comment