Hazımsızlık, bir beslenme bozukluğunun işareti olduğu gibi; bir sindirim sistemi hastalığının da işareti olabilmektedir. Hazımsızlığın belirtilerini şöyle sıralayabiliriz:
* Midede dolgunluk hissi.
* Midede ağrı ve yanma.
* Karında şişlik, geğirme ve gaz çıkarma.
* Kabızlık. Nadir durumlarda ishal.
Hazımsızlığın birinci sebebi, yiyeceklerin ağızda iyi çiğnenmemesidir. Bir münakaşa ve ruhi gerginlik sırasında yenen yemeklerde, bolca hava yutulmakta; yiyecekler acele ile iyice parçalanmadan yenmekte, en önemlisi sinir sisteminin dengesi bozulduğundan ifrazat bezleri yeterince çalışmamaktadır.
Öyle ise:
* Ağzınıza aldığınız lokmayı iyice çiğnemeden yutmayınız.
Hazımsızlığın bir diğer sebebi, bol yağlı ve nişastalı (hamur işi) yemeklerle beslenmedir. Bunlar hazımı zor yiyecekler olup, mide ve barsaklarda fazla beklemektedirler. Kabızlığın sebebi de bunların barsaklarda fazla beklemesidir. “Barsak tembelliği” dediğimiz hastalığın ortaya çıkış sebebi de yine hazmı zor yiyeceklerle beslenmedir.
Öyle ise:
* Yağlı ve unlu yemekleri tıka basa yemeyiniz.
* Sofranızda mutlaka sebze yemeği ve yeşillik bulundurunuz.
* Yemek sonunda mümkün mertebe unlu tatlılar yerine taze meyve yeyiniz.
* Salata ile yenen etli ve hamur işi yemeklerin hazmı daha kolay olduğundan, bilhassa akşam yemeklerin de salata bulundurunuz.
Organik Hastalıklara Bağlı Hazımsızlık
* Yemeklerden hemen sonra veya bir saat içinde ortaya çıkan hazımsızlık belirtileri, safra kesesi yetmezliği, gastrit, mide ülseri ve kanseri gibi hastalıkların işareti olabilir.
* Yemeklerden birkaç saat sonra gelişen rahatsızlıklar oniki parmak barsağı ülserini ve pankreas yetmezliğini düşündürür.
* Geceleri ortaya çıkan hazım şikayetlerinde ve arka üstü yatıldığı zaman kendisini gösteren mide ağrılarında ise pankreas kanseri veya mide fıtığı şüphesini kuvvetlendirir.
* Kalp yetmezliği, böbrek yetmezliği (üremi), akciğer veremi ve her türlü kanser vakalarında da hazımsızlık şikayetleri görülebilir.
Ne Yapmalı?
* Hazımsızlıktan şikayet eden kimse, beslenmesine dikkat ettiği halde rahatsızlıkları devam ediyor ise; mutlaka bir doktora muayene olmalı, gerekirse teşhis için film çektirmeli ve testler yaptırmalıdır.
* Eğer muayene neticesinde hazımsızlığın fazla mide salgısından kaynaklandığı tesbit edilirse; buna “asitli dispepsi” adı verilmektedir. Yemeklerden bir iki saat sonra midede ağrı, yanma, kazıntı ve basınç şeklinde kendisini belli eder. Ekşi geğirmeler, ağız ye boğazdan gelen gazlardan dolayı yanmalar, hazan de ekşi kusmalar fazla mide asitini işaret ederler. Tedavi, mide asitini artıran yemeklerden uzak durmaya yöneliktir. Tuzlu, şekerli, baharatlı yemekler, et konserveleri, kızartmalar, çay, kahve, sigara ve alkol, çiğ soğan bunların başında gelmektedir. Et, yumurta, taze peynir, süt gibi proteinli yiyeceklerle tuzsuz ve az yağlı yemekler perhiz için faydalı gıdalar cinsindendir.
* Muayene neticesinde hazımsızlığın sebebi yetersiz mide salgısından kaynaklandığı tesbit edilirse, buna “asitsiz dispepsi” adı verilmektedir. Yemeklerden sonra bir-iki saat müddetle midede ağırlık hissi duyulur, ishal ateş nöbetleri ve başağrısı görülebilir. Dışkı çok pis kokar.
Asitsiz dispepsi’de iyi pişirilmek şartı ile her türlü et verilebilir. Yumurta, rafadan, tavada pişmiş veya çorba içinde yenebilir. Çorba yağsız ve bol tuzlu olmalıdır. Çay, kahve, baharat serbesttir. Ekmek, tercihen bayat ve kızarmış halde yenmelidir. Beden hareketleri, kısa yürüyüşler ve temiz hava da çok faydalıdır.
1. GÜN
Aç karnına
Limon dilimli, taze nane yapraklı ılık su
Sabah
Bir su bardağı nar suyu veya orta boy nar, bir adet probiyotik yoğurt, beş adet çiğ badem
Arada
Bir dilim ananas ve bir tam ceviz içi
Öğlen
İki yemek kaşığı haşlanmış yeşil mercimek ve bir yemek kaşığı lor peynirli roka salatası ve bir bardak nar suyu
Arada
Bir su bardağı light kefir ve bir kivi
Akşam
Izgara sebze, yağsız limonlu mevsim salatası ve iki tane kibrit kutusu büyüklüğünde diyet peynir
İki saat sonra
Bir dilim ananas ve bir su bardağı light kefir
2.GÜN
Aç karnına
Limon dilimli ılık su
Sabah
10 adet çilek, bir dilim taze ananas, bir kibrit kutusu büyüklüğünde light dil peyniri, beş adet tuzsuz badem
Arada
İki kuru kayısı ve bir fincan mate çayı
Öğlen
Çiğ Akdeniz yeşillikleri üzerine kırmızı taze biber, taze soğan, dereotu, salatalık, soya filizi ve bir su bardağı haşlanmış nohutlu salata
Arada
Bir orta boy elma ve limon dilimli ılık su
Akşam
Bir tabak zeytinyağlı Brüksel lahanası, brokoli yemeği ve 200 gr. diyet yoğurt
İki saat sonra
10 adet çilek ve bir su bardağı diyet yoğurt
3.GÜN
Aç karnına
Bir fincan sıcak su, bir dilim limon, bir silme çay kaşığı toz zencefil
Sabah
Bir dilim esmer ekmek, bir kibrit kutusu az yağlı beyaz peynir, cherry domates ve salatalık
Arada
İki dilim ananas ve bir tam ceviz içi
Öğlen
İki yemek kaşığı lor peyniri, yarım demet roka, yarım demet maydanoz, üç-dört yaprak marul, Akdeniz yeşillikleri, beş adet cherry domates, bir tam ceviz içi ile yapılmış salata (Sos için nar ekşisi, limon, sirke ve az miktarda tuz) ve iki dilim diyet ekmek
İki saat sonra
Dört-beş adet çilek, bir orta boy kivi ve iki adet organik badem
İki saat sonra
Bir adet probiyotik sade yoğurt, iki yemek kaşığı yulaf ezmesi ve bir dilim ananas
Akşam
200 gr. ızgara balık ve bol yeşillikli salata
İki saat sonra
İki orta boy kivi ve bir çay bardağı light kefir
1.GÜN
Uyanınca
Bir bardak limonlu sıcak su
Kahvaltı
İçine bir çay kaşığı keten tohumu atılmış büyük bir bardak taze ahududu ve şeftali suyu karışımı.
Arada
Büyük bir bardak su
Öğlen
Bir kâse sebze çorbası ya da bir bardak taze sıkılmış meyve suyu
Arada
Büyük bir bardak su
Akşam
Sebze çorbası ya da taze sıkılmış meyve suyu
2.GÜN
Uyanınca
Bir bardak limonlu sıcak su
Kahvaltı
İçine bir çay kaşığı keten tohumu atılmış büyük bir bardak taze elma, armut ve nar suyu karışımı
Arada
Büyük bir bardak su ya da sulandırılmış taze sıkılmış meyve suyu
Öğlen
Bir bardak sebze çorbası ya da taze sıkılmış meyve suyu
Arada
Büyük bir bardak su
Akşam
Sebze çorbası ya da meyve suyu
3.GÜN
Kahvaltı
Soya sütlü organik yulaf lapası ve 15 adet karadut
Arada
Yulaf ve kuru yabanmersini ile yapılmış iki parça kek
Öğlen
Zeytinyağlı, kurutulmuş domatesli, soya filizli ve marullu fasulye salatası
Arada
Küçük bir kâse böğürtlen
Akşam
Bir bardak taze sıkılmış yeşil elma suyu ve bir tabak zeytinyağlı mercimek yemeği
4.GÜN
Kahvaltı
İki adet tahıllı ekmek arasına haşlanmış yumurta dilimleri ve bir avuç içi kadar badem
Arada
Bir kupa limonlu zencefil çayı
Öğlen
Buharda pişmiş sebzeler ya da karışık salata
Arada
İki-üç erik
Akşam
Brokoli ve kereviz yemeği karışımı ve bir su bardağı ayran
5.GÜN
Kahvaltı
Kurutulmuş meyveli yulaf, darılı tahıl ve bir avuç taze frenk üzümü
Arada
Bir avuç dolusu balkabağı tohumu
Öğlen
Küçük bir avokado, birkaç tane siyah zeytin ve bir dilim çavdar ekmeği.
Arada
Bir büyük armut
Akşam
Lahana ve bir su bardağı havuç suyu
6.GÜN
Kahvaltı
Yuvarlak bir kâse içinde yulaf lapası
Arada
Bir avuç ceviz
Öğlen
Zeytinyağlı ıspanak yemeği ve bir su bardağı çilek, frambuaz, kirazlı meyve suyu karışımı
Arada
İki-üç erik
Akşam
Taze naneli ton balığı, karabiberli ve bezelyeli püre
7.GÜN
Kahvaltı
Bir kâse yulaf lapası ve bir su bardağı sıcak süt
Arada
Bir küçük kâse kuru siyah üzüm ve fındık karışımı
Öğlen
Havuçlu ekmek
Arada
Bir tatlı kaşığı tere tohumu ve iki tane kurutulmuş incir
Akşam
Kızartılmış organik tavuk ve zeytinyağıyla pişirilmiş pirinç lapası
NOT: Diyetisyen Safiye Aksoy ve Diyetisyen Selahattin Dönmez 7 günlük diyet listesini birlikte hazırladı.